Interview met schooldirecteur Antonio Pascale

Op 5 mei veranderde de PSSB officieel van naam in de APP school, wat staat voor Ambitie, Passie en Positiviteit. Antonio Pascale is er de directeur. Hij is 42 jaar oud en leidt de school sinds 1 september 2020. Zijn reis als leidinggevende begon vijftien jaar geleden, in september 2009. Daarvoor was hij leraar economie en boekhouden.

Mijn collega Naomi en ik interviewen hem in zijn bureau, aan de grote vergadertafel die er staat. We willen weten wat zijn drijfveren zijn en zijn toekomstplannen als directeur van een middelbare school.

Hij maakt alvast een strijdvaardige indruk. Net nog kreeg hij telefoon van Radio 1, dat ze hem willen interviewen samen met minister van Mobiliteit Lydia Peeters, naar aanleiding van de aanpassing van de uren van De Lijn. Uren die niet goed vallen voor veel leerlingen.

Antonio Pascale

Beste directeur, kan je eens vertellen hoe je op deze school in Munsterbilzen bent beland?

Wel, op een bepaald moment ging de directeur hier met pensioen en kwam er een vacature voor die functie, wat ik via LinkedIn in het vizier kreeg. En het interesseerde me heel erg, omdat ik de school via een vriend al lang kende. Zoals de mobiele school en andere projecten die deze school zo kenmerken. Toen ik de vacature zag, dacht ik, daar moet ik op ingaan.

Wat was voor jou de grootste uitdaging toen je hier begon als directeur?

De school zat al jaren in een neerwaartse spiraal. We hadden weinig leerlingen. Want heel vaak, als je een school in cijfers omzet, dan gaat het over het aantal leerlingen. We kwamen ooit van zo’n 400 leerlingen en toen ik het overnam waren het er nog maar 212. Corona heeft er ook niet veel goed aan gedaan.

Het leven was eruit en dat vertaalde zich in die lage leerlingenaantallen. Er waren op dat moment ook veel collega’s die aan de vooravond van hun pensioen zaten. Dat alles maakte dat het vijf voor twaalf was voor deze school. Want de provincie, onze inrichtende macht, stond voor een heel belangrijke keuze. Ze zeiden: ofwel laten we de school voortbestaan, ofwel laten we de school uitdoven en geven we die ruimte aan het buitengewone onderwijs. Want daar is vraag naar, tot de dag van vandaag.

Uiteindelijk hebben ze toch beslist om op zoek te gaan naar een directeur. Zo hebben ze een bewuste keuze gemaakt. En voor mij is dat de eerste keer, zolang ik al 20 jaar werk, dat een werkgever ook bewust voor mij kiest. Na alle examens en interviews die ik heb moeten afleggen, kreeg ik deze opdracht. Een missie.

Men had gelukkig ook onmiddellijk vertrouwen en ze hebben mij laten doen. Al gauw bleek dat de verf pakte. Nu, in die eerste jaren, de corona jaren, hebben we ook nog zwarte sneeuw gezien. Dus vanzelf ging dat niet.

Want na het eerste jaar dat ik hier directeur was, in september 2021, hadden we nul leerlingen in 1A. Dus géén leerlingen.

Ik moet je niet vertellen dat het historisch laag was. Dat komt eigenlijk niet voor.  En als je dan kijkt, 2 of 3 jaar later, dan hebben we een 1A van 14 leerlingen en in een derde jaar, dubbele finaliteit - het nuljaar van 2 jaar geleden - toch 10 leerlingen.

Dankzij ons positieve verhaal en de veranderingen die stilaan zichtbaar worden, beginnen de mensen onze school te kennen. Of, beter, wordt onze school herontdekt. Want deze school heeft al 62 jaar lang een sterke reputatie voor uitstekend technisch onderwijs. De laatste jaren was dat een klein beetje verwaterd. En nu komt dat terug naar boven.

Ons aanbod is ook strakker geworden. We hebben meer studierichtingen, ons pedagogisch project begint helder te worden en ons APP-verhaal wordt ook duidelijker. Dus stilaan zie ik wel dat een kentering is ingezet. We komen van heel ver. En het is jammer dat we dat dal hebben gezien, omdat deze school in heel veel opzichten - en ik zeg dat nu als onderwijsprofessional vanuit de zijlijn bekeken - een unieke school in Vlaanderen is. Dat was me al duidelijk jaren geleden. Het maatschappelijke engagement, de samenwerking met de MobileSchool, de dynamieken, die waren er al altijd.

Eén voor allen en allen voor één, zo is het hier.

Leerkrachten en directie hebben lang gestreden, al van bij het begin van de jaren zestig, om hier een schooltje te hebben. Uiteindelijk was dat schooltje er, en wilde men het jaren later opdoeken. Men heeft hier opnieuw gestreden voor het voortbestaan van de school. De toenmalige directeur heeft zich zelfs laten schorsen, om uiteindelijk zijn goesting te krijgen. Zijn doel was: leerlingen op 1 september hier ontvangen.

En uiteindelijk, die APP-DNA: de ambitie, die passie en het positivisme is hier altijd geweest. Nu zit dat in de naam ingebed en in ons vernieuwd pedagogisch project. 

En eigenlijk ga ik terug naar 62 jaar geleden, daar hebben we de mosterd gehaald. Het waren ambitieuze en passionele mensen die voor hun zaak gingen, die mogelijkheden zagen in deze school. Zij hebben een nalatenschap achtergelaten, waar we nu mee aan de slag gaan en het terug in het licht zetten.

Wel in een nieuwe vorm. Het is hetzelfde als een papa die een erfenis nalaat aan zijn zoon; zijn zoon krijgt een patrimonium, beheert verder dat patrimonium en maakt het nog groter. Ja, dat is wat wij nu proberen te doen. Dus we vergeten zeker niet van waar we komen.

Goed, directeur. Je bent hier begonnen met een grote uitdaging op uw bord. Ondertussen heb je daar al heel hard aan gewerkt met jouw team. Is er nu nog zo’n uitdaging die je naar de toekomst toe wil verwezenlijken met deze school?

De grote uitdaging is om ons mooi pedagogisch project tot uiting te laten komen. Aan mensen hier in de eerste plaats en dan ook verder daarbuiten, de mensen laten voelen waar wij voor staan. Eigenlijk wil ik een schakel zijn tussen het verleden en de toekomst en tonen dat wij hier op school, buiten lesgeven, leerlingen klaarstomen om hun toekomst in handen te nemen.

Zoals Abraham Lincoln ooit zei: “the best way to predict the future is to create it.”

Dat vat het mooi samen.

We hebben hier een geschiedenis in Munsterbilzen die ons uniek maakt in Vlaanderen. Van strijders die met hun idealen, passies en hun gaven in mogelijkheden denken. Er is echt een school uit de grond gestampt die van meerwaarde was voor een bepaald doelpubliek. Wel, dan zijn we er vandaag nog altijd voor hetzelfde doelpubliek en we kunnen dat doelpubliek nog verruimen.

Het gaat niet alleen over excellent onderwijzen, in de twee domeinen waar wij de beste in zijn - stem en business - maar ook over hoe leerlingen hun toekomst in handen nemen, met het verleden in acht genomen. Hoe heel belangrijke waarden en normen die er vroeger waren, nog voor de digitale evolutie, eveneens aan bod komen. Die menselijkheid, de community vorming en dan samen iets opbouwen vanuit een gemeenschapsgevoel is wat telt. Waarden en normen die door de digitalisering en virtualisering dreigen verloren te gaan. Wel, dat is wat we hier willen opnemen en verwezenlijken.

Kan je daar nog iets meer over vertellen?

Ja, in de kern van ons pedagogisch project lees je heel duidelijk dat wij gemeenschappelijke waarden en normen hebben en dat diversiteit onze waarden en normen kleuren. Dat betekent dat wij allemaal onze eigenheid kunnen hebben en mogen hebben en dat we daarmee samen community kunnen maken rond de kernwaarden van het project. Dat is wat we leerlingen hier willen leren, dat het kan, dat iedereen verschillend is en dat iedereen kleur kan geven aan die grootste gemene deler van waarden en normen. 

We kunnen samenleven op die manier en dat is wat we de leerlingen hier willen tonen. Het is zo dat je de toekomst kunt creëren, door een verbinding aan te gaan met de mensen rondom je. Maar dan moet je ook goed beseffen: op welke manier kan ik bijdragen met mijn eigenheid aan die waarden en normen? Dit op een schoolniveau. Natuurlijk hoop ik dat het zich doortrekt op het niveau van de samenleving waar uiteindelijk hetzelfde van toepassing is.

Trouwens, we moeten hier op school die samenleving zo realistisch mogelijk proberen na te bootsen. Zodoende dat die leerlingen in de samenleving goed voorbereid verder kunnen.

Een reden waarom je hier met OKAN (Onthaalonderwijs voor anderstalige kinderen) gestart bent?

Absoluut, absoluut. We hebben een maatschappelijke opdracht. En wij als school willen die opdracht opnemen. We zijn gestart tijdens de Oekraïne crisis. Ondertussen komen er leerlingen van overal in de wereld. En die diversiteit geeft kleur op school. Het is aan ons om alle leerlingen te laten omgaan met die verschillen. En niet alleen maar de Belgische jongeren, als ik zo mag zeggen, maar ook de anderstalige jongeren. Die zien dat het hier verschilt op sommige vlakken met wat ze gewoon zijn in het thuisland. Dus hoe gaan we er uiteindelijk mee om? De bedoeling is dat we bruggen bouwen die zorgen dat de verschillen samenkomen op één punt. En dat punt zit in ons #BoostYouProject, waarin ons DNA en onze visie in vervat zitten.

Ik merk ook dat je iemand bent die graag in het echt communiceert en dat ook doordrijft naar de leerlingen en leerkrachten toe.

Juist. De digitale media gebruik ik ook. Maar dat zijn tools, gewoon tools. Het is een medium en geen doel op zich. Dat moet functioneel ingezet worden. Maar als er geen basiscommunicatie is, gebaseerd op menselijk contact, dan mist de digitale communicatie volledig haar effect. Dat heeft geen zin.

Ik probeer tussen de mensen te zijn, de belangen van de mensen waar het over gaat. Gaat het over het personeel, dan ga ik naar het personeel. Niet naar een petit comité. Gaat het over leerlingen, dan stap ik ook naar de leerlingen en probeer ik in overleg te gaan met de leerlingen. 

Belangrijk in communicatie is dat je weet voor wie je de communicatie voert en waarover je de communicatie wil voeren. En je doet dat dan met dat doelpubliek. Dat is heel belangrijk.

Van daaruit ontstaan dan ideeën en inzichten. In mijn rol als directeur moet ik dan beslissingen nemen en die worden gevoed door de interacties die ik met verschillende mensen heb. Daarna worden er knopen doorgehakt als het moet. Daar word ik blijkbaar voor betaald om knopen door te hakken. (Waarna hij even hartelijk lacht.)

 

Een laatste vraagje nog. Sinds je hier aan het werk bent, is er iets dat u is bijgebleven? Een leuke anekdote of complimentje dat je kreeg en je nog graag wilt delen?

Ja, toen ik hier nog niet zo lang bezig was, wandelde ik naar mijn bureau en ik zag op de grond een geschenkmand met een aantal champagne bierflessen en ik dacht, wat doet dat hier? Ik pakte het op en ik zag dat er een kaartje in lag. Erop stond dat de oude garde mij bedankte voor het feit dat ik de school had overgenomen en voor de goede zorgen die ik ervoor overhad.

Het is mij altijd bijgebleven. Ik weet tot de dag van vandaag niet wie die mensen waren, het feit is dat mensen die ik niet kende mij toen al bedankten voor het feit dat ik hun school ter harte nam. Het betekent dat die mensen ook bevreesd waren dat de school uiteindelijk zou ophouden te bestaan.

Maar was je dan niet bang om te beginnen in een school waarvan u wist, het staat niet heel stabiel, er zijn vooroordelen over de school en ze willen de school misschien afbouwen?

Dat triggerde mij juist, dat is de uitdaging, want dat omkeren geeft mij voldoening. Als je dan ziet, jaren later welke evolutie je kan maken: hoe je mensen blij kan maken, de band die je opbouwt, vriendschappen die je voor het leven hebt, dat is mooi. En dan is er nog de persoonlijke verrijking, want ik ben verrijkt in 4 jaar directeurschap hier. Ik ben een heel ander mens en ik ben nog verder aan het rijpen.

Je kunt alleen maar evolueren en ontwikkelen als je met mensen samenleeft en als je ook de voorwaarden creëert om op een goede manier samen te leven. 

Dus ja, dat triggert mij. Daarbovenop, het beleid heeft mij ook een eerlijke kans gegeven, gaf mij de wind in de zeilen en spaarde moeite noch kosten om mij mijn ding te laten doen. Eigenlijk, wat ik gevraagd heb, heb ik gekregen. Ze waren er echt van overtuigd dat ik met hetgeen ik vroeg, wel iets kostbaars kon maken. En we zijn er nog niet, maar het feit dat we verwezenlijkten dat er geen twijfel meer bestaat over onze bestaansreden, dat is al een hele stap.

We zijn er geweest, we zijn er nog altijd en we blijven, met een duidelijke rol en een duidelijk maatschappelijk engagement, binnen domeinen die we kunnen aanbieden.

Oké, dankjewel directeur.
Graag gedaan.